بررسی انواع ایرادات خوانده توسط موسسه حقوقی

بررسی انواع ایرادات خوانده توسط موسسه حقوقی

 

بررسی انواع ایرادات خوانده توسط موسسه حقوقی ،یکی از راه‌هایی که خوانده با استفاده از آن می‌تواند به دعوای خواهان پاسخ دهد، ایراد می باشد که در این مقاله به تفصیل و توضیح انواع ایرادات توسط موسسه حقوقی ما ( موسسه حقوقی آوا) خواهیم پرداخت. 

 

انواع ایرادات:

ایرادات به سه دسته تقسیم می شوند که عبارتند از:

۱-ایراداتی که اثر آنها تغییر مرجع رسیدگی است.

۲-ایراداتی که در رسیدگی به دعوا مانع موقتی ایجاد می کند.

۳-ایراداتی که در رسیدگی به دعوا مانع دائمی ایجاد می‌کند.

 

ایراداتی که اثر پذیرش آنها تغییر مرجع رسیدگی است

 

این دسته از ایرادات شامل ایراد عدم صلاحیت ذاتی، ایراد عدم صلاحیت نسبی، و ایراد موسوم به امر مطروحه است که به ترتیب ذیل بررسی می‌شود:

 

ایراد عدم صلاحیت ذاتی

خوانده می‌تواند ضمن پاسخ به ماهیت دعوا، چنانچه دادگاه را فاقد صلاحیت ذاتی تشخیص دهد، ایراد عدم صلاحیت کند. (بند یک ماده ۸۴ قانون آیین دادرسی مدنی) 

ایراد عدم صلاحیت ذاتی باید تا پایان جلسه نخست دادرسی به عمل آید و دادگاه در صورت قبول ایراد عدم صلاحیت ذاتی با صدور قرار عدم صلاحیت، پرونده را حسب مورد به مرجع صالح ارسال یا جهت تعیین مرجع صالح به دیوان عالی کشور می فرستد.

بر اساس ماده ۸۷ قانون آیین دادرسی مدنی، ایرادات و اعتراضات باید تا پایان نخستین جلسه دادرسی به عمل آید، مگر اینکه سبب ایراد متعاقبا حادث شود.

همچنین مطابق ماده ۸۹ این قانون، در مورد بند یک ماده ۸۴ هر گاه دادگاه، خود را صالح نداند، مبادرت به صدور قرار عدم صلاحیت کرده و طبق ماده ۲۷ عمل می‌کند و در مورد بند ۲ ماده ۸۴ هر گاه دعوا در دادگاه دیگری تحت رسیدگی باشد، از رسیدگی به دعوا خودداری کرده، پرونده را به دادگاهی که دعوا در آن مطرح است، می‌فرستد و در سایر موارد یادشده در ماده ۸۴ قرار رد دعوا صادر می‌کند.

برای اطلاعات بیش تر به سایت مجله حقوقی اوا مراجعه نمایید و از به روز ترین اخبار حقوقی در جامعه مطلع باشید.

چنانچه دادگاه ایراد عدم صلاحیت ذاتی را رد شده تشخیص دهد ، اگر مانع دیگری در رسیدگی ماهوی وجود نداشته باشد، رسیدگی را آغاز و مردود بودن ایراد را مستدلاً، ضمن صدور رأی ماهوی اعلام می دارد.

مطابق ماده ۹۰ قانون آیین دادرسی مدنی، هر گاه ایرادات تا پایان جلسه نخست دادرسی اعلام نشده باشد، دادگاه مکلف نیست جدا از ماهیت دعوا نسبت به آن رای دهد. 

حتی چنانچه ایراد عدم صلاحیت ذاتی خارج از فرجه قانونی مطرح شود، در صورت پذیرش دادگاه مکلف است جدای از ماهیت و حتی بدون صدور رأی در ماهیت قرار عدم صلاحیت ذاتی صادر کند.

منظور از «مانع موقتی» مانعی است که می‌تواند برطرف شده و اقامه دوباره دعوا را با وجود صدور قرار رد دعوا، امکان‌پذیر کند.

 

ایراد عدم صلاحیت نسبی (محلی)

این ایراد به استناد ماده ۸۷ قانون آیین دادرسی مدنی باید تا پایان نخستین جلسه دادرسی به عمل آید.

 در صورتی که دادگاه ایراد را وارد بداند، پرونده را با صدور قرار عدم صلاحیت حسب مورد، به دادگاه عمومی محلی که خود صالح می‌داند (ماده ۲۷ قانون آیین دادرسی مدنی) یا جهت تعیین مرجع صالح به دادگاه تجدیدنظر استان یا دیوان عالی کشور می‌فرستد و در صورتی که ایراد را وارد نداند و مانع دیگری وجود نداشته باشد، به ماهیت دعوا رسیدگی و رد  بودن ایراد را مستدلاً ضمن صدور رأی ماهوی اعلام می دارد. 

مطالب بیشتر  صدور حکم عزل ولی قهری و نصب امین از طرف دادستان

هنگامی که دعوا مشمول دعاوی اختصاص ‌یافته به شعب خانواده دادگاه عمومی باشد اما در شعبه دیگر دادگاه عمومی طرح شده باشد و بالعکس، دادگاه با ایراد خوانده و حتی رأساً، قرار امتناع از رسیدگی صادر و پرونده را به نظر رئیس کل دادگاه می‌رساند، تا به شعبه مربوطه ارجاع شود.

 

ایراد امر مطروحه

بررسی انواع ایرادات خوانده توسط موسسه حقوقی ، این ایراد در صورتی مصداق دارد که خوانده دعوا اعلام کند که دعوای اقامه‌ شده بین اصحاب آن سابقاً در همین دادگاه یا دادگاه دیگری که از حیث درجه با این دادگاه مساوی است، مطرح شده و تحت رسیدگی می باشد.

این ایراد در صورتی که دعوای مطروحه‌‌ همان دعوای اقامه‌شده قبلی نبوده اما با آن ارتباط کامل داشته باشد نیز قابل طرح است. (بند ۲ ماده ۸۴ قانون آیین دادرسی مدنی) دادگاه در

صورت پذیرش ایراد ذکر شده ، چنانچه دعوا قبلاً در همین دادگاه (شعبه) مطرح شده باشد، با صدور قرار رسیدگی توأمان به تمام دعاوی به صورت یک‌جا رسیدگی و برسی خواهد کرد.

برای اطلاعات بیش تر به سایت مجله حقوقی اوا مراجعه نمایید و از به روز ترین اخبار حقوقی در جامعه مطلع باشید.

در این خصوص ، ماده ۱۰۳ قانون آیین دادرسی مدنی بیان می دارد که : اگر دعاوی دیگری که ارتباط کامل با دعوای طرح‌شده دارند، در همان دادگاه مطرح باشد، دادگاه به تمامی آنها یک‌جا رسیدگی می‌کند و چنانچه در چند شعبه مطرح شده باشد، در یکی از شعب با تعیین رئیس شعبه اول یک‌جا رسیدگی خواهد شد.

در مورد این ماده، وکلا یا اصحاب دعوا مسئول اند از دعاوی مربوط، دادگاه را مستحضر کنند.

 همچنین در صورتی که دعوا قبلاً در شعبه دیگری از همین دادگاه اقامه شده باشد، دادگاه از رسیدگی به دعوا امتناع می‌کند و پرونده، پس از صدور قرار امتناع از رسیدگی با تعیین رئیس شعبه نخست، به شعبه‌ای که دعوا در آن مطرح است، جهت رسیدگی توأم ارسال می‌شود (مواد ۸۹ و ۱۰۳ قانون آیین دادرسی مدنی).

 

ایراداتی که در رسیدگی به دعوا مانع موقتی ایجاد می‌کنند..

دسته‌ ی دیگری  از ایرادات وجود دارد که، در صورت پذیرش، مانعی موقتی در رسیدگی به دعوا ایجاد می‌کنند؛ به این  معنا که با منتفی شدن علت ایراد، همین دعوا مجدداً قابل طرح و رسیدگی می‌شود.

برای اطلاعات بیش تر به سایت مجله حقوقی اوا مراجعه نمایید و از به روز ترین اخبار حقوقی در جامعه مطلع باشید

 

ایراد عدم اهلیت

کسی نمی‌تواند حق خود را اجرا کند؛ مگر اینکه برای این امر اهلیت قانونی داشته باشد. همچنین اقامه دعوا از مصداق های بارز اجرای حق است، بنابراین شخص در صورتی می‌تواند اقامه دعوا کند که  اهلیت قانونی یا به تعبیر دیگر اهلیت استیفاء داشته باشد. 

با توجه به ماده ۸۶ قانون آیین دادرسی مدنی و بند د ماده ۳۳۲ این قانون، چنانچه دادگاه احراز کند که خوانده، اهلیت پاسخ به دعوا را ندارد، باید نسبت به صدور قرار عدم اهلیت خوانده، که از قرارهای قاطع دعوا است، اقدام کند. اما‌‌ اشخاص فاقد اهلیت استیفاء، علی‌الاصول دارای نماینده قانونی یا قضایی هستند که از جمله عهده‌دار دفاع از حقوق آنان در مراجع قضایی هستند؛ در نتیجه صدور قرار عدم اهلیت علیه این اشخاص که خوانده قرار گرفته‌اند، ممتنع بوده و بنابراین می‌توان آن را ناظر به اشخاصی دانست که در زمان پاسخ یا دفاع، فاقد نماینده قانونی بوده و نماینده قضایی آنها نیز مشخص نشده باشد.

مطالب بیشتر  وظایف موسسه حقوقی در جلسه دادرسی

 

ایراد عدم احراز سمت

بررسی انواع ایرادات خوانده توسط موسسه حقوقی ، این ایراد زمانی می‌تواند قابل طرح و رسیدگی باشد که دادخواست را شخصی غیر از مدعی، به نمایندگی از خواهان تقدیم کرده باشد (موضوع ماده ۸۴ قانون آیین دادرسی مدنی).

 برای مثال چنانچه شخصی به ادعای ولایت یا قیمومت از شخصی حقیقی یا وکالت از شخص حقیقی یا حقوقی، یا نمایندگی از شخص حقوقی (وزیر یا نماینده وزارتخانه یا مدیر شرکت) اقامه دعوا (تقدیم دادخواست) کرده باشد، چنانچه نمایندگی دادخواست‌دهنده از شخص خواهان محرز نباشد، دادگاه به صدور قرار رد دعوا مبادرت میکند.

برای اطلاعات بیش تر به سایت مجله حقوقی اوا مراجعه نمایید و از به روز ترین اخبار حقوقی در جامعه مطلع باشید

 به موجب ماده ۸۴ قانون آیین دادرسی مدنی، در موارد زیر خوانده می‌تواند ضمن پاسخ نسبت به ماهیت دعوا ایراد کند:

۱-دادگاه صلاحیت نداشته باشد.

۲- دعوا بین همان اشخاص در همان دادگاه یا دادگاه هم‌عرض دیگری قبلا اقامه شده و تحت رسیدگی باشد یا اگر همان دعوا نیست، دعوایی باشد که با ادعای خواهان ارتباط کامل دارد.

۳- خواهان به جهتی از جهات قانونی از قبیل صغر، عدم رشد، جنون یا ممنوعیت از تصرف در اموال در نتیجه حکم ورشکستگی، اهلیت قانونی را جهت اعمال اقامه ی دعوا نداشته باشد.

 

۴- ادعا متوجه شخص خوانده نباشد.

۵- کسی که به عنوان نمایندگی اقامه دعوا کرده است، از قبیل وکالت یا ولایت یا قیمومیت، سمت او محرز نباشد.

۶- دعوای طرح‌شده سابقا بین همان اشخاص یا اشخاصی که صاحب دعوا قائم‌مقام آنان است، رسیدگی شده و نسبت به آن حکم قطعی صادر شده باشد.

 

۷- دعوا بر فرض ثبوت، اثر قانونی نداشته باشد؛ از قبیل وقف و هبه بدون قبض.

 

۸- مورد دعوا مشروع نباشد.

۹- دعوا جزمی نبوده، بلکه ظنی یا احتمالی باشد.

۱۰-خواهان در دعوای مطروحه ذی‌نفع نباشد.

۱۱-دعوا خارج از موعد قانونی اقامه شده باشد.

 

ایراداتی که در رسیدگی به دعوا مانع دائمی ایجاد می‌کنند

این ایرادات شامل  ایراد عدم توجه دعوا و ایراد امر قضاوت‌شده می‌شود.

ایراد عدم توجه دعوا

چنانچه حق مورد ادعا، بر فرض اثبات، علیه خوانده نباشد، خوانده می‌تواند ایراد عدم توجه دعوا را مطرح نماید.

 

به طور مثال چنانچه متعهد، شخصی غیر از خوانده باشد، این ایراد قابل طرح و پذیرش است یا اینکه در دعوای خلع ید، خوانده منکر استیلا و تصرف خود در ملک شود و دعوا را متوجه خود نداند.

 این دفاع نیز ایراد عدم توجه محسوب شده و دادگاه باید قرار رد دعوا را صادر کند.

 

ایراد امر قضاوت‌شده

این ایراد معمولاً از سوی خوانده‌ای که قبلاً در دعوا پیروز شده است، مطرح می‌شود و دادگاه چنانچه دعوای اقامه‌شده را‌‌ همان دعوا تشخیص دهد، نسبت به صدور قرار رد دعوا اقدام می‌کند (بند ۶ ماده ۸۴ قانون آیین دادرسی مدنی و ماده ۸۹ این قانون)

برای اطلاعات بیش تر به سایت مجله حقوقی اوا مراجعه نمایید و از به روز ترین اخبار حقوقی در جامعه مطلع باشید.

 

شرایط پذیرش اعتبار امر قضاوت ‌شده

ایراد امر قضاوت‌شده (به موجب بند ۶ ماده ۸۴ قانون آیین دادرسی مدنی) در صورتی پذیرفته می‌شود که دعوای طرح‌شده سابقاً رسیدگی و نسبت به آن حکم قطعی صادر شده باشد. 

مطالب بیشتر  نقش موسسه حقوقی در بررسی انتقال اموال مدیون قبل از محکومیت قطعی او

 

بنابراین دعوای اقامه‌ شده در صورتی از اعتبار امر مختوم برخوردار می‌شود که این سه شرط را دارا باشد:

۱-وحدت اصحاب دو دعوا.

۲- وحدت موضوع دو دعوا.

۳-وحدت سبب دو دعوا.

 

وحدت اصحاب دو دعوا

اتحاد اصحاب دو دعوا وقتی مصداق دارد که اصیل شخصاً یا توسط نماینده، هر یک از دو دعوا را اقامه کرده (دعوای فعلی و قبلی) یا به آن پاسخ داده باشد.

 بنابراین چنانچه قائم‌ مقامان اصحاب دعوا نیز، دعوا را با‌‌ همان موضوع و سببی اقامه کنند که از سوی خود شخص قبلاً اقامه شده است، دادگاه باید به استناد بند ۶ ماده ۸۴ قانون آیین دادرسی مدنی، قرار رد دعوا را به جهت اعتبار امر قضاوت‌شده صادر کند و در این خصوص تفاوتی بین قائم ‌مقام عام (ورثه) و قائم‌مقام خاص (منتقل‌الیه) وجود نخواهد داشت.

 

وحدت موضوع دو دعوا

جدا از  شرط قبلی (وحدت اصحاب دو دعوا) در قبول ایراد امر قضاوت‌شده شرط دیگری باید وجود داشته باشد که آن وحدت موضوع دو دعوا می باشد. بنابراین هر‌گاه دادرس تشخیص دهد که رأی او در این دعوا تکرار حکم سابق است و از نظر حقوقی فایده‌ای بر آن مترتب نمی‌شود (یعنی انکار حقی خواسته شده که در حکم سابق تأیید شده است یا اثبات حقی باید موضوع حکم قرار گیرد که ضمن رأی سابق انکار شده است) در اینجا موضوع دو دعوا یکی است و باید از دادرسی امتناع کند.

 

وحدت سبب دو دعوا

وحدت اصحاب دو دعوا و اتحاد موضوع دو دعوا، هنگامی موجب صدور قرار رد دعوا، به موجب  اعتبار امر قضاوت‌ شده می‌شود که سبب دو دعوا نیز واحد و یکسان باشد.

 

جهات رد دادرس

جهات رد دادرس در ماده ۹۱ قانون آیین دادرسی مدنی پیش‌بینی شده و به ترتیب ذیل  است: 

دادرس در موارد زیر باید از رسیدگی امتناع کند و طرفین دعوا نیز می‌توانند او را رد کنند.

 

۱-قرابت نسبی یا سببیی تا درجه سوم از هر طبقه بین دادرس با یکی از اصحاب دعوا وجود داشته باشد.

۲-دادرس قیم یا مخدوم یکی از طرفین باشد یا یکی از طرفین مباشر یا متکفل امور دادرس یا همسر او باشد.

۳-ادرس یا همسر یا فرزند او، وارث یکی از این دعوا ها باشد.

۴-دادرس سابقا در موضوع دعوای اقامه‌شده به عنوان دادرس یا داور یا کارشناس یا گواه اظهار نظر کرده باشد.

۵-بین دادرس و یکی از طرفین یا همسر یا فرزند او دعوای حقوقی یا جزایی مطرح باشد یا در سابق مطرح بوده و از تاریخ صدور حکم قطعی دو سال نگذشته باشد.

۶- دادرس یا همسر یا فرزند او دارای نفع شخصی در موضوع مطروح باشند.

 

ایراد رد دادرس توسط خواهان، خوانده و خود قاضی قابل طرح می باشد. 

 در صورت توافق طرفین بر قضاوت قاضی فاقد صلاحیت، قاضی باید از رسیدگی امتناع کند زیرا جهات مذکور در ماده ۹۱ قانون آیین دادرسی مدنی از قواعد آمره ذکر شده است.

هم چنین در صورت وجود یکی از جهات ذکر شده در بند های فوق در این ماده، قاضی باید قرار امتناع از رسیدگی را صادر کند که این قرار قابل عدول نخواهد بود. 

و در اینصورت  قرار رد ایراد، رد دادرس و قرار امتناع از رسیدگی قابل شکایت نخواهد بود.

با مطالعه مجله حقوقی موسسه آوا می توانید به سوالات قنونی خود پاسخ دهید.

در حال ارسال
نظرات کاربر
۰ (۰ رای)

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

موسسه حقوقی آوا

برای تماس برروی شماره زیر کلیک نمایید

02122020699