تعدد جرم

مقدمه

در تعدد جرم و مجازات های آن عواملی نظیر تعدد جرم که خود به ۳ بخش تعدد اعتباری و معنوی، تعدد مادی و واقعی و بخش آخر تعدد جرم در جرایم تعزیری و بازدارنده تقسیم خواهد شد که هر یک به صورت جداگانه و تک به تک مورد تحلیل قرار خواهد گرفت و موضوع بحث بعدی در این مقاله تکرار جرم است که به ۲ بخش شروط تحقق تکرار جرم و مجازات تکرار جرم تقسیم خواهد شد هدف ما از گرد آوری این مقاله این است که هر کدام از این عناوین به صورت گام به گام و به طور جامع و کامل مورد بازبینی قرار گیرد.

 

تعدد جرم
تعدد جرم

 

فهرست

تعدد جرم و مجازات های آن:

۱- تعدد جرم

الف: تعدد اعتباری یا معنوی

ب: تعدد مادی یا واقعی

ج: تعدد جرم در جرایم تعزیری و بازدارنده

 

۲-تکرار جرم

الف: شروط تحقق تکرار جرم

ب: مجازات تکرار جرم

 

 

جرایم تعزیری
جرایم تعزیری

 

۱-تعدد جرم:

اولین مبحث اساسی تعدد جرم و مجازات های آن بحث خود تعدد جرم است که باید در قدم اول با مفهوم تعدد جرم آشنا شویم. تعدد جرم به وضعیت خاصی می گویند که در آن فردی مرتکب چند جرم شده باشد و بعد از آن به دست عدالت گرفتار میشود تا به دلیل همه آن جرایم که مرتکب شده است مورد محاکمه و مجازات قرار گیرد.

باید به این ۲نکته بپردازیم که اولاً، تعدد جرم زمانی مطرح خواهد شد که متهم بیش از یک جرم را مرتکب شده است و ثانیاً، بحث تعدد جرم زمانی صحیح خواهد بود که درهنگام محاکمه متهم، وی به خاطر هیچ کدام از جرایم ارتکابی مذکور، قبلا محکوم و مجازات نشده باشد.

بنابرآنچه گفته شد، اگر متهم فقط یک جرم را اما در فواصل زمانی متعدد مرتکب شده باشد ویا به خاطر یک یا چند مورد از آن جرایم قبلاً مورد محاکمه و مجازات قرار گرفته باشد اتهام تعدد جرم در مورد او صادق و مورد قبول نخواهد بود.

در تعدد جرم و مجازات های آن خود مبحث تعدد جرایم بسیار مهم و حایز اهمیت است چنانچه تعدد جرم به ارتکاب جرایم متعددی گفته می‌شود مشروط بر اینکه متهم برای اتهامات مختلف پیشین خود به محکومیت کیفری قطعی رسیده باشد. 

خواه این جرایم در فواصل کوتاهی تحقق پیدا کرده باشد که امکان تعقیب و محکومیت متهم در زمان کم وجود نداشته است و خواه متهم فراری بوده یا جرایم او به دلایلی کشف نشده باشد.

 

تعدد جرم
تعدد جرم

 

 

در اغلب اوقات، جرم به موجب حالت و شرایط خاصی جامعه را تهدید ویژه می کند وخطرات جبران ناپذیرو غیر قابل باور برای فرد و جامعه همراه دارد. از جمله این حالات خطرناک، تعدد جرم یعنی ارتکاب جرایم متعدد است.

از دیدگاه جرم شناسانه ، این وضعیت از نشانه های خاص و خطرناک بزهکار به شمار خواهد رفت. برای جلوگیری و اجتناب از ارتکاب چنین اعمال مجرمانه ای  قانونگذار تدابیر خاصی به کار برده است.

تدبیر سیاستگذاران کیفری جهان در مجازات چنین مجرمانی ، تشدید مجازات آنان است. این تشدید یا به واسطه ی اجرای مجازات شدیدتر یا در چارچوب قاعده کلی جمع مجازاتها و یا همچنین تشدید مجازات جرایم متعدد با رعایت شرایط و ضوابطی است. قانون مجازات هم با هماهنگ سازی دیدگاههای فقهی وعرفی از هر سه شیوه پیروی کرده است.

از علل تشدید کننده مجازات در قوانین جزایی هرکشور تعدد جرم است که قانونگذار کشور ما از ابتدا به آن توجه ویژه داشته است. در قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۹۲ در بخش تعدد جرم، تغییرات اساسی نسبت به قانون سابق ایجاد شده و قانونگذار در ضابطه تعیین مجازات آن و اجرای آن با توجه به نوع تعدد یا نوع جرم ارتکابی تغییراتی اعمال کرده است.

منظور از تشدید مجازات چیست؟

چنانچه فرد مرتکب حداکثر سه جرم تعزیری را مرتکب شده باشد، دادگاه در حکم خود برای هرکدام از آنها حداکثر مجازاتی را که در قانون مقرر شده تعیین می‌کند اما در آخر فقط حداکثری که از همه بیشتر بوده است را اجرا می کند.

 

مطالب بیشتر  بررسی شروع به جرم در موسسه حقوقی

 

تشدید مجازات
تشدید مجازات

اما چنانچه تعداد جرائم بیش از سه جرم باشد، دادگاه باید برای هر کدام از آنها به بیش از حداکثر حکم تعیین میکند، که البته نباید میزان مجازات از حداکثر به اضافه نصف آن بیشتر بشود.

به این دلیل که در این مورد در نهایت شدید ترین میزان مجازاتی که وجود دارد، فقط شدیدترین مجازات اجرا خواهد شد. البته لازم به ذکر است که در تعزیرات سبک که معمولا دارای جزای نقدی هستند مجازات‌ها با هم تجمیع خواهند شد.

 

حال میپردازیم به تفاوت تکرار جرم با تعدد جرم:

در هر دوی این موارد شخص مرتکب جرام های متعدد می‌شود اما دربحث تکرار در اثنای ارتکاب این رفتارها به خاطر جرم سابق، محکومیت کیفری پیدا نکرده است .

اما در تکرار جرم شخص مرتکب پس از آنکه به جهت جرم نخست محکومیت می‌یابد یا محکومیت در او اجرا می‌شود،  به جرم دوم اقدام می‌کند که به اصطلاح می‌گوییم جرم دوم مرتکب مشمول وصف تکرار جرم بوده است.

 

تکرار جرم
تکرار جرم

 

آثار تعدد جرم از منظر قانون مجازات اسلامی:

از آثار تعدد جرم در قانون مجازات اسلامی میتوان به این مورد اشاره کرد که علاوه بر تشدید مجازاتی که قبلا بیان شد، تعدد جرم در محکمه اغلب می‌تواند مانع از تبدیل مجازات زندان فرد به کیفر دیگری مثل جزای نقدی شود.

این موضوع دادگاه را در تخفیف مجازات تا حدودی محدود کرده است  و همچنین دادگاه نمی‌تواند مانند کسانی که فقط یک جرم مرتکب شده است، مجازاتشان را کاهش دهد و تخفیف دهد.

 

 

تعدد جرم در قانون
تعدد جرم در قانون

 

۱-انواع تعدد جرم:

الف: تعدد اعتباری با معنوی:

تعدد معنوی یا اعتباری حالت مرتکب به جرمی گفته میشود که رفتار واحد مجرمانه مرتکب از نظر قانون، شامل دو یا چند عنوان مجرمانه بوده باشد.

دراین قبیل جرایم برطبق ماده ۱۳۱ قانون مجازات اسلامی کیفری برابر با اشد مجازات خواهد بود، برای نمونه میتوان به این جرم اشاره کرد: جرم استفاده از مشروبات الکلی و مسکرات در اماکن و معابرعمومی.

 

 

تعدد معنوی
تعدد معنوی

 

 

 

به بیانی ساده تر و سلیس تر تعدد معنوی جرم که به آن تعدد روانی یا اعتباری هم گفته میشود عبارت است از انجام رفتاری که دارای عنوان های مجرمانه ی متعدد می باشد. بر اساس ماده ی ۱۳۱ قانون مجازات اسلامی، در جرایمی که قابل تعزیرخواهد بود، چنانچه فعل واحد دارای عنوان های متعدد جرم باشد، اشد مجازات برای آن جرم داده خواهد شد.

مترتب شدن دو یا چند عنوان مجرمانه بر یک رفتار واحد، شامل استثنایی بر قواعد تعدد جرم خواهد بود و بدین جهت آن را با عنوان تعدد اعتباری در برابر تعدد واقعی به کار میبرند.

در قانون مجازات اسلامی ، درمورد درجات مجازات ها از جهت شدت و ضعف، سخنی به میان نیامده است؛ اما سنجش شدت و ضعف مجازاتها با در نظر گرفتن به نوع و میزان آنها به نظر عرف و جامعه بستگی دارد.

اما به طور خلاصه می توان گفت که جرایمی که مجازات آنها بدنی بوده مثل  اعدام، رجم، قطع یا نقص عضو، سنگین تر و اشد از جرایمی خواهد بود که مجازات آنها غیر بدنی است مثل حبس یا جزای نقدی وهمچنین مجازات حبس هم اشد از جزای نقدی خواهد بود و در مورد شلاق تعزیری باید گفت ضعیف تر از حبس و سنگین تر از جزای نقدی است.

مصادیق تعدد معنوی جرم عبارت است از:

۱-  منتقل کردن سهم الارث بقیه ی وراث به وسیله جعل امضاء.

 

تعدد معنوی (جعل)
تعدد معنوی (جعل)

۲-  ارتکاب قتل غیرعمد ناشی از رانندگی بدون گواهینامه رانندگی.

۳- فروش مال امانی و انتقال مال غیربه موجب خیانت درامانت.

۴- کلاهبرداری با به کار گیری سند مجعول.

۵-  کلاهبرداری با بکار بردن عنوان های دولتی یا عمومی.

۶-  ترک کردن انفاق زن و همچنین فرزندان.

 

مطالب بیشتر  چگونگی تعیین مجازات برای جرم واحد
تعدد معنوی ( ترک انفاق)
تعدد معنوی ( ترک انفاق)

 

۷- تحصیل مال به روش نامشروع با بهره گیری از سند مجعول.

نکات مهم و کلیدی در خصوص جرم معنوی:

چنانچه رفتار واحد، دارای نتیجه های متعدّد باشد، تعدّد مادّی که به تعبیری دیگر، در حکم تعدّد مادّی گویند محسوب خواهد شد، نه تعدّد معنوی.

به طور مثال: توهین کردن با لفظ واحد به طورهمزمان به دو نفر که این عمل یک رفتار مجرمانه به شمار میرود ولی، دو نتیجه به دنبال خواهد داشت.

نکته ی دیگری که حایز اهمیت است این است که چنانچه جمیع رفتارها و جرایم انجام شده در قانون دارای عنوان مجرمانه ی خاصّی را دارا باشند، مقرّرات و ظوابط تعدّد جرم اعمال نخواهد شد بلکه، شخص مرتکب به مجازات مندرج در قانون محکوم خواهد شد.

به طور مثال: غارت و چپاول با قهروغلبه یا سرقت همراه با آزارواذیت.

 

 

ب:تعدد مادی یا واقعی:

تعدد مادی جرم که با نام تعدد عینی یا حقیقی یا واقعی هم شنیده میشود عبارت است از انجام رفتارهای متعدد که دارای عنوان های مجرمانه ی متعدد هم خواهند بود ، اعم از این که، این رفتارها دارای عنوان های مجرمانه ی مشابه، یا مختلف باشند.

از عناوین مجرمانه ی مشابه می توان ازانجام سرقت تعزیری و شروع به سرقت نام برد وهمچنین عنوان های مجرمانه ی متعدد عبارتند ازانجام سرقت تعزیری و توهین. فرض های مختلف تعددمادی جرم، در ماده ی ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی بیان شده است.

 

تعدد مادی (سرقت تعزیری)
تعدد مادی (سرقت تعزیری)

 

حال میرسیم به شرایط تحقق یافتن تعدد واقعی جرم:

۱- انجام بیش از یک جرم تعزیری یا دارای مجازات بازدارنده توسط مجرم : در این قسمت لازم به ذکر است که نباید میان تعدد جرم با جرم واحدی که مسلما مدتی استمرار پیدا خواهد کرد که به آن جرم مستمر هم گفته میشود اشتباه گرفته شود.

و همچنین نباید میان تعدد جرم با جرم جمعی که از یک سری اعمال متوالی که همگی یک عمل را تشکیل میدهند، اشتباه شود مانند سرقت از یک منزل درده بارمتوالی  که هر بارعمل سرقت اتفاق افتاده ولی مرتکب جرم در آخر برای یک سرقت تحت تعقیب کیفری قرار میگیرد.

۲- نبودن محکومیت ثابت وقطعی برای جرایم ارتکابی در حین محاکمه .

۳- جرمی مقدمه جرم دیگر نبوده باشد.

۴- جرایم لازم و ملزوم یکدیگر نبوده باشند: لازم به ذکر است که برای شناسایی جرایم متعدد از یکدیگر شاخصه هایی ارایه شده است به طور نمونه:  تفاوت جرایم در رکن مادی، تفاوت ها در شدت و ضعف مجازاتها، تفاوت در نوع جرم، تفاوت در ماده استنادی جرم و همچنین تفاوت جرایم با یکدیگر از جهت رکن روانی جرم.

 

 

تعدد واقعی جرایم تعزیری
تعدد واقعی جرایم تعزیری

 

 

مجازات مجرمانی که مشمول تعدد جرم واقعی شده اند به چه صورت خواهد بود؟

برای جوابگویی به این سوال باید میان جرائم مختلف تفاوت قائل شویم.

مجازات بعضی از جرائم دقیقا در شرع مقدس اسلام معین و مشخص شده است که از آنها با عنوان حدود یاد می‌شود؛ مثل  زنا، مصرف مسکرات وهمچنیننسبت دادن فحشا به دیگران. در این موارد یاد شده در شرع، مجازات‌ها با هم جمع می‌شوند.

موارد دیگری از قبیل مجازات قصاص ودیه هم با هم جمع می‌شوند. به عنوان نمونه چنانچه فردی از روی عمد دست راست یا چشم کسی را ناقص کند، هم به قصاص دست و هم به قصاص چشم محکوم خواهد شد وهمچنین اگر جرائم اوغیر‌عمدی بوده  باشد، باید مجموع دیه همه آنها را هم نیز بپردازد.

اما در جرائم تعزیری که مجازات آنها توسط قانون مشخص شده است، تعدد جرم سبب تعدد مجازات نخواهد شد بلکه یک مجازات برای رفتارهای مجرمانه متعدد مشخص شده اما تشدید می‌شود.

 

 

مجازات تعدد جرم
مجازات تعدد جرم

 

 

ج:تعدد جرم در جرایم تعزیری و بازدارنده:

درباره مجازات تعدد مادی یا واقعی جرم در جرایم تعزیری هم باید اشاره کرد که درقانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۹۲ نوع و جنس جرایم ارتکابی در معین کردن مجازات و میزان آن موثر نبوده  است و آنچه موثرواقع شده این است که تعداد جرایم ارتکابی و وجود یا نبود حداقل و حداکثر برای مجازات قانونی جرم است.

در جرایم تعزیری، چنانچه جرایم ارتکابی بیشتر از سه جرم نبوده و مجازات دارای حداقل و حداکثرمی باشد، مرتکب جرم به حداکثر مجازات قانونی هر جرم محکوم خواهد شد واگرمجازات فاقد حداقل و حداکثری باشد، تا یک چهارم مجازات قانونی به اصل آن اضافه خواهد شد.
چنانچه جرایم ارتکابی بیشتر از سه جرم بوده باشد و مجازات دارای حداقل و حداکثر باشد، دادگاه مجازاتی بیشتر از حداکثر قانونی جرم در نظر میگیرد که مازاد آن بیش از نصف حداکثر مجازات قانونی نخواهد بود.
همچنین اگر مجازات دارای حداقل و حداکثر نباشد، دادگاه در مشخص کردن مجازات، تا نصف مجازات قانونی به اصل آن اضافه می‌کند. در هر حال صرفا مجازات اشد برای مرتکب اجرا خواهد شد.

 

مطالب بیشتر  بررسی خودکشی از دیدگاه قانون در موسسه حقوقی آوا

حال به آخرین مطلب از بحث تعدد جرم در جرایم تعزیری میرسیم به بحث استثنائات تعدد جرم در جرایم تعزیری:

تعدد جرم تعزیری دارای استثنائاتی است که ازیکی از این موارد میتوان به : عنوان مجرمانه خاص برای جمیع جرایم ارتکابی اشاره کرد که در این مورد، قانونگذار از همان مقرره سابق خود پیروی خواهد کرد.

 

 

استثنائات تعدد جرم
استثنائات تعدد جرم

 

همانگونه که ذیل ماده ۴۷ قانون سابق اشاره داشته است که: اگر جمیع جرایم ارتکابی در قانون عنوان جرم خاص داشته باشد، مرتکب به مجازات مقرر در همان قانون محکوم خواهد شد.

همچنین است که در تبصره ۲ ماده ۱۳۴ قانون مجازات سال ۱۳۹۲ نیز اعمال مقررات تعدد را در این خصوص منتفی دانسته است و صرفاً تعیین مجازات را منوط بر همان قانون اعلام کرده است.

یکی دیگر از استثنائات تعدد جرم تعزیری : تعدد جرم در جرایم تعزیری درجه هفت و هشت است. بر طبق ضوابط و مقررات مندرج درتبصره ۳ ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی، این مقررات تعدد جرم در جرایم تعزیری درجه هفت و هشت اعمال و اجرا نخواهد شد.

بدین معنا است که چنانچه کسی مرتکب جرایم متعددی شود که دارای مجازات درجه هفت و هشت بوده باشد، به مجازات هر یک از جرایم ارتکابی از نوع درجه هفت و هشت محکوم خواهد شد و در اجرا نیز قاعده جمع مجازات‌ها اعمال و تمامی مجازات‌ها به مورد اجرا گذاشته خواهد شد.

همچنین فردی مرتکب جرایم متعددی شود که برخی از آنها دارای مجازات درجه هفت و هشت باشد و برخی دیگر دارای مجازات درجه یک تا ۶ بوده باشد، مجازات‌های جرایم درجه هفت و هشت با مجازات سایر درجه‌ها تجمیع می‌شود.

چنانچه اگر شخص واحد مرتکب جرایم متعددی می‌شود، در اینجا دو فرض قابل تصور است:
فرض اول : انجام جرم یا جرایم بعدی زمانی صورت گیرد که جرایم پیشین هنوز کشف نشده‌ باشند یا حکم محکومیت قطعی درباره آنها صادر نشده باشد.

این مورد تعدد جرم خواهد بود؛ زیرا با وضعیت مرتکبی روبرو خواهیم بود که بیش از یک جرم مرتکب شده ، اعم از اینکه جرایم متعدد را همزمان و یا در زمان نزدیک به هم و یا اینکه در زمان‌های کم و بیش طولانی مرتکب شده باشد و نسبت به هیچ یک از جرایم ارتکابی به محکومیت‌های قطعی نرسیده باشد.

۲- فرض دوم : جرم یا جرایم بعدی بعد از آن که در مورد جرم قبلی حکم محکومیت قطعی صادر شد ، ارتکاب می‌یابد که این موضوع همان تکرار جرم است.

شباهت تعدد و تکرار جرم: در ارتکاب بیش از یک جرم توسط مرتکب است و همچنین تفاوت آنها :وجود محکومیت قطعی مرتکب پیش از ارتکاب جرم یا جرایم بعدی است.

چنانچه محکومیت قطعی وجود نداشته باشد ، ارتکاب جرم یا جرایم بعدی مشمول تعدد جرم خواهد بود.

نکته‌ای که باید در این خصوص مورد عنایت قرار گیرد، این خواهد بود که اگر شخصی مرتکب دو جرم موجب حد شده باشدکه مجازات یکی اعدام و دیگری حبس یا یکی اعدام و دیگری تبعید بوده باشد، در خصوص او فقط مجازات اعدام اجرا خواهد شد.

 

تعدد جرم (قصاص)
تعدد جرم (قصاص)
در حال ارسال
نظرات کاربر
۰ (۰ رای)

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

موسسه حقوقی آوا

برای تماس برروی شماره زیر کلیک نمایید

02122020699