موجبات ارث

موجبات ارث

 

بر اساس ماده ۸۶۱ قانون مدنی موجب ارث دو امر است: نَسَب و سَبَب.

طبق ماده ۸۶۲ قانون مدنی اشخاصی که به موجب نسب ارث می‌برند سه طبقه‌اند:

.   پدر و مادر و اولاد و اولادِ اولاد

.   اجداد و برادر و خواهر و اولاد آن‌ها

.   اعمام و عمات و اخوال و خالات و اولاد آن‌ها

 

ماده ۸۶۳- وارثین طبقۀ بعد وقتی ارث می‌برند که از وارثین طبقه قبل کسی نباشد.

ماده ۸۶۴- از جمله اشخاصی که به موجب سبب ارث می‌برند هریک از زوجین است که در حین فوت دیگری زنده باشد.

ماده ۸۶۵- اگر در شخص واحد موجبات متعددۀ ارث جمع شود به جهت تمام آن موجبات ارث می‌برد مگر اینکه بعضی از آن‌ها مانع دیگری باشد که در این صورت فقط از جهت عنوان مانع می‌برد.

ماده ۸۶۶- درصورت نبودن وارث امر ترکه متوفا راجع به حاکم است.

 

 

در تحقق ارث

 

ماده ۸۶۷- ارث به موت حقیقی یا به موت فرضی مُوَرِّث تحقق پیدا می‌کند.

ماده ۸۶۸- مالکیت ورثه نسبت به ترکه متوفا مستقر نمی‌شود مگر پس از ادای حقوق و دیونی که به ترکه میّت تعلق گرفته.

ماده ۸۶۹- حقوق و دیونی که به ترکه میّت تعلق می‌گیرد و باید قبل از تقسیم آن ادا شود از قرار ذیل است:

۱-قیمت کفن میّت و حقوقی که متعلق است به اعیان ترکه مثل عینی که متعلق رهن است؛

۲-دیون و واجبات مالی متوفی؛

وصایای میت تا ثلث ترکه بدون اجازه ورثه و زیاده بر ثلث با اجازه آن‌ها.

ماده ۸۷۰- حقوق مزبوره در ماده قبل باید به ترتیبی که در ماده مزبوره مقرر است تأدیه شود و مابقی اگر باشد بین وراث تقسیم گردد.

ماده ۸۷۱- هرگاه ورثه نسبت به اعیان ترکه معاملاتی نمایند مادام که دیون متوفی تأدیه نشده است معاملات مزبوره نافذ نبوده و دیان می‌توانند آن را بر هم زنند.

ماده ۸۷۲- اموال غایب مفقودالاثر تقسیم نمی‌شود مگر بعد از ثبوت فوت او یا انقضای مدتی که عادتاً چنین شخصی زنده نمی‌ماند.

 

 

ماده ۸۷۳- اگر تاریخ فوت اشخاصی که از یکدیگر ارث می‌برند مجهول و تقدم و تأخّر هیچ‌ یک معلوم نباشد اشخاص مزبور از یکدیگر ارث نمی‌برند مگر آنکه موت به سبب غرق یا هدم واقع شود که در این‌صورت از یکدیگر ارث می‌برند.

ماده ۸۷۴- اگر اشخاصی که بین آن‌ها توارث باشد بمیرند و تاریخ فوت یکی از آن‌ها معلوم و دیگری از حیث تقدّم و تأخر مجهول باشد فقط آن که تاریخ فوتش مجهول است از آن دیگری ارث می‌برد.

 

 

در شرایط موانع ارث

 

اموری که مانع ارث می‌شود، شامل موارد ذیل است:

۱- قتل
اگر کسی موروث خود را به طور عمدی بکشد، از ارث محروم می‌شود.
۲- لعان
در لعان، زن و شوهر از یکدیگر ارث نمی‌برند و فرزندی نیز که مورد نفی و لعان پدر خود واقع شده است، از او ارث نمی‌برد.
در تعریف لعان می‌توان گفت که در این حالت، پدر، فرزندی را که در زمان زوجیت با همسرش به دنیا آمده است، از خود نفی می‌کند و او را فرزند خود نمی‌داند که تحت شرایطی شرعی، مراسم لعان برگزار می‌شود. در این صورت، رابطه وارث بین فرزند و پدر به وجود نخواهد آمد.
۳-نامشروع بودن فرزند
فرزند نامشروع از پدر و مادرارث نمی‌برد.

مطالب بیشتر  آیا پدر و مادر، قبل از فوت می توانند اقدام به تقسیم ارثیه کنند؟

 

حجب نقصان
گاهی به دلیل بروز مانعی، سهم وارث از حد اعلی (سهم‌الارث بیشتر) به حد ادنی (سهم‌الارث کمتر) تنزل پیدا می‌کند.به عنوان مثال وجود فرزند، موجب کاهش سهم شوهر از نصف به یک چهارم و نیز کاهش سهم زن از یک چهارم به یک هشتم می‌شود. فقها از این نوع مانع به حجب نقصان تعبیر کرده‌اند.اگر کسی فوت کرد و از خود مالی به جا گذاشت پس از برداشت هزینه‌های کفن و دفن میت و تجهیز آن مانند سدر کافور هزینه حمل جنازه… باقی مانده بین وراث می‌شود.

ماده ۸۷۵- شرط وراثت، زنده بودن در حین فوت مورث است و اگر حملی باشد درصورتی ارث می‌برد که نطفه او حین‌الموت منعقد بوده و زنده هم متولد شود اگرچه فوراً پس از تولد بمیرد.

ماده ۸۷۶- با شک در حیات حین ولادت حکم وراثت نمی‌شود.

ماده ۸۷۷- درصورت اختلاف در زمان انعقاد نطقه امارات قانونی که برای اثبات نسب مقرر است رعایت خواهد شد.

ماده ۸۷۸- هرگاه در حین موت مورث حملی باشد که اگر قابل وراثت متولد شود مانع از ارث تمام یا بعضی از وراث دیگر می‌گردد تقسیم ارث به عمل نمی‌آید تا حال او معلوم شود و اگر حمل مانع از ارث هیچ یک از سایر وراث نباشد و آن‌ها بخواهند ترکه را تقسیم کنند باید برای حمل حصه‌ای که مساوی حصه دو پسر از همان طبقه باشد کنار گذارند و حصه هریک از وراث مراعا است تا حال حمل معلوم شود.

ماده ۸۷۹- اگر بین وراث غایب مفقودالاثری باشد سهم او کنار گذارده می‌شود تا حال او معلوم شود درصورتی که محقق گردد قبل از مورث مرده است حصه او به سایر وراث برمی‌گردد و الاّ به خود او یا به ورثه او می‌رسد.

ماده ۸۸۰- قتل از موانع ارث است؛ بنابراین، کسی که مورث خود را عمداً بکشد از ارث او ممنوع می‌شود اعم از اینکه قتل بالمباشره باشد یا بالتسبیت و منفرداً باشد یا به شرکت دیگری.

ماده ۸۸۱ (اصلاحی ۱۴/۸/۱۳۷۰)- درصورتی که قتل عمدی مورث به حکم قانون یا برای دفاع باشد مفاد ماده فوق مجری نخواهد بود.

ماده ۸۸۱ مکرر (الحاقی ۱۴/۸/۱۳۷۰)- کافر از مسلم ارث نمی‌برد و اگر در بین ورثه متوفای کافری، مسلم باشد وراث کافر ارث نمی‌برند اگرچه از لحاظ طبقه و درجه مقدم بر مسلم باشند.

ماده ۸۸۲- بعد از لعان زن و شوهر از یکدیگر ارث نمی‌برند و همچنین فرزندی که به سبب انکار او لعان واقع شده از پدر و پدر از او ارث نمی‌برد؛ لیکن فرزند مزبور از مادر و خویشان مادری خود و همچنین مادر و خویشان مادری از او ارث می‌برند.

مطالب بیشتر  مهر و موم و تحریر ترکه

ماده ۸۸۳- هرگاه پدر بعد از لعان رجوع کند پسر از او ارث می‌برد؛ لیکن از ارحام پدری و همچنین پدر و ارحام پدری از پسر ارث نمی‌برند.

ماده ۸۸۴- ولد زنا از پدر و مادر و اقوام آنان ارث نمی‌برد؛ لیکن اگر حرمت رابطه که طفل ثمرۀ آن است نسبت به یکی از اَبَوین ثابت و نسبت به دیگری به واسطۀ اکراه یا شبهه زنا نباشد طفل فقط از این طرف و اقوام او ارث می‌برد و بالعکس.

ماده ۸۸۵- اولاد و اقوام کسانی که به موجب ماده ۸۸۰ از ارث ممنوع می‌شوند محروم از ارث نمی‌باشند؛ بنابراین، اولاد کسی که پدر خود را کشته باشد از جد مقتول خود ارث می‌برد اگر وارث نزدیکتری باعث حرمان آنان نشود.

 

 

در حجب

 

ماده ۸۸۶- حجب حالت وارثی است که به واسطه بودن وارث دیگر از بردن ارث کلاً یا جزئاً محروم می‌شود.

ماده ۸۸۷- حجب بر دو قسم است:

– قسم اول آن است که وارث از اصل ارث محروم می‌گردد مثل برادرزاده که به واسطه بودن برادر یا خواهر متوفی، از ارث محروم می‌شود یا برادر اَبی که با بودن برادر ابوینی از ارث محروم می‌گردد.

-قسم دوم آن است که فرض وارث از حد اعلی به حد ادنی نازل می‌گردد مثل تنزل حصه شوهر از نصف به ربع درصورتی که برای زوجه اولاد باشد و همچنین تنزل حصه زن از رُبع به ثُمن درصورتی که برای زوج او اولاد باشد.

ماده ۸۸۸- ضابطه حجب از اصل ارث رعایت اقربیت به میت است؛ بنابراین، هر طبقه از وراث، طبقه بعد را از ارث محروم می‌نمایند مگر در مورد ماده ۹۳۶ و موردی که وارث دورتر بتواند به سمت قائم‌مقامی ارث ببرد که در این صورت هر دو ارث می‌برند.

ماده ۸۸۹- در بین وراث طبقه اولی اگر برای میّت اولادی نباشد اولاد اولاد او هرقدر که پایین بروند قائم‌مقام پدر یا مادر خود بوده و با هریک از ابوین متوفی که زنده باشد ارث می‌برند ولی در بین اولاد، اقرب به میت، ابعد را از ارث محروم می‌نماید.

ماده ۸۹۰- در بین وراث طبقه دوم اگر برای متوفی برادر یا خواهر نباشد اولاد اخوه هر قدر که پایین بروند قائم‌مقام پدر یا مادر خود بوده با هریک از اجداد متوفی که زنده باشد ارث می‌برند؛ لیکن در بین اجداد یا اولاد اخوه اقرب به متوفی ابعد را از ارث محروم می‌کند. مفاد این ماده در مورد وراث طبقه سوم نیز مجری می‌باشد.

ماده ۸۹۱- وُراث ذیل حاجب از ارث ندارند: پدر، مادر، پسر، دختر، زوج و زوجه.

ماده ۸۹۲- حجب از بعض فرض در موارد ذیل است:

الف) وقتی که برای میت اولاد یا اولادِ اولاد باشد در این صورت ابوین میت از بردن بیش از یک ثلث محروم می‌شوند مگر در مورد ماده ۹۰۸ و ۹۰۹ که ممکن است هریک از ابوین به عنوان قرابت یا رد بیش از یک سدس ببرد همچنین زوج از بردن بیش از یک رُبع و زوجه از بردن بیش از یک ثمن محروم می‌شود.

مطالب بیشتر  تقسیم ارث در صورت مجهول بودن تاریخ فوت

ب) وقتی که برای میت چند برادر یا خواهر باشد در این صورت مادر میت از بردن بیش از یک سدس محروم می‌شود مشروط بر اینکه:

.       اولاً: لااقل دو برادر یا یک برادر با دو خواهر یا چهار خواهر باشند؛

.       ثانیاً: پدر آن‌ها زنده باشد؛

.       ثالثاً: از ارث ممنوع نباشد مگر به سبب قتل؛

.       رابعاً: ابوینی یا ابی تنها باشند.

 

 

در فرض و صاحبان فرض

 

ماده ۸۹۳- وراث بعضی به فرض، بعضی به قرابت و بعضی گاه به فرض و گاهی به قرابت ارث می‌برند.

ماده ۸۹۴- صاحبان فرض اشخاصی هستند که سهم آنان از ترکه معین است و صاحبان قرابت کسانی هستند که سهم آن‌ها معین نیست.

ماده ۸۹۵- سهام معینه که فرض نامیده می‌شود عبارت است از: نصف، ربع، ثمن، دو ثلث، ثلث و سدس ترکه.

ماده ۸۹۶- اشخاصی که به فرض می‌برند عبارتند از مادر و زوج و زوجه.

ماده ۸۹۷- اشخاصی که گاه به فرض و گاهی به قرابت می‌برند عبارتند از: پدر، دختر و دخترها، خواهر و خواهرهای اَبی یا اَبَوینی و کَلاله امی.

ماده ۸۹۸- وُراث دیگر به غیر از مذکورین در دو ماده فوق فقط به قرابت ارث می‌برند.

ماده ۸۹۹- فرض سه وارث نصف ترکه است:

  1. شوهر در صورت نبودن اولاد برای متوفی اگرچه از شوهر دیگر باشد؛
  2. دختر اگر فرزند منحصر باشد؛
  3. خواهر ابوینی یا ابی تنها در صورتی که منحصر به فرد باشد.

ماده ۹۰۰- فرض دو وارث ربع ترکه است:

  1. شوهر در صورت فوت زن با داشتن اولاد؛
  2. زوجه یا زوجه‌ها درصورت فوت شوهر بدون اولاد.

ماده ۹۰۱- ثمن، فریضه زوجه یا زوجه‌ها است درصورت فوت شوهر با داشتن اولاد.

ماده ۹۰۲- فرض دو وارث دو ثلث ترکه است:

  1. دو دختر و بیشتر در صورت نبودن اولاد ذکور؛
  2. دو خواهر و بیشتر ابوینی یا ابی تنها، با نبودن برادر.

ماده ۹۰۳- فرض دو وارث ثلث ترکه است:

  1. مادر متوفی درصورتی که میّت اولاد و اخوه نداشته باشد؛
  2. کلاله ی امّی درصورتی که بیش از یکی باشد.

ماده ۹۰۴- فرض سه وارث سُدس ترکه است: پدر و مادر و کلالۀ امّی اگر تنها باشد.

ماده ۹۰۵- از ترکۀ میّت هر صاحب فرض حصۀ خود را می‌برد و بقیه به صاحبان قرابت می‌رسد و اگر صاحب قرابتی در آن طبقه مساوی با صاحب فرض در درجه نباشد باقی به صاحب فرض رد می‌شود مگر در مورد زوج و زوجه که به آن‌ها رد نمی‌شود؛ لیکن اگر برای متوفی وارثی به غیر از زوج نباشد زاید از فریضه به او رد می‌شود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

.

 

 

در حال ارسال
نظرات کاربر
۰ (۰ رای)

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

موسسه حقوقی آوا

برای تماس برروی شماره زیر کلیک نمایید

02122020699